boek, evenement, natuur

Annie Proulx is eindeloos nieuwsgierig

Het nieuwe tegenlicht seizoen is weer begonnen, en gelukkig zijn er ook in Den Haag weer wekelijkse meetups op de dinsdagen in brouwerij De Prael. De komende weken onder andere met uitzendingen over plattelandspioniers, de stijgende zeespiegel, hoop in chaotische tijden, overstappen naar duurzame energie en de toekomst van communicatie.

De eerste aflevering In de ban van het bos met oa Pulitzerprijs winnares en bestsellerauteur Annie Proulx was gelijk een schot in de roos. Ze vertelt ons over haar relatie met bomen en het bos, en wat wij daar van kunnen leren. Proulx wijst ons op de gebalanceerde en respectvolle relatie die de oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika hadden – voor de kolonisten kwamen – en pleit daarom ook voor het uitbreiden van wilde, ongecultiveerde bossen.

Beeld Patrick Kehou

Een paar jaar geleden las ik haar boek Schorshuiden, een dikke pil van 800 pagina’s. Via een gedetailleerde familiegeschiedenis die 300 jaar omspant, lees je over de teloorgang van het Noord-Amerikaanse woud. Het maakte veel indruk op me.

Ook Annie verwerpt duidelijk het etiket activist, net als kunstenaar Klaus Littmann met For Forest wil ze je vooral iets laten zien.

Ze wilde eerst een boek schrijven over klimaatverandering, maar dat onderwerp was te groot en te ongrijpbaar om in een roman te vangen. Het kappen van het bos is onderdeel van het klimaatprobleem, en zeker een onderdeel waar de menselijke invloed van vaststaat. Begon het nog als een avontuur in hebzucht en ondernemingszin zonder een idee van de gevolgen op lange termijn, inmiddels weten we beter. “Ik schreef vanuit een soort verwondering om de holistische vorm van het woud, het ademende leven ervan, en verwondering over de mens. Waarom zien we niet dat we onze eigen benen afzagen, waarom weigeren we naar de lange termijn te kijken?” Zoals Annie Proulx door te schrijven doet wat ze moet doen. Maar het etiket ‘activist’ verwerpt ze. Ze wil alleen maar laten zien hoe dingen werken.

In de grote strijd tussen ‘beschaving’ en ‘natuur’ zal de mens net als iedere andere soort uiteindelijk uitsterven, misschien door eigen hand. Daar zijn we het over eens. Annie Proulx is er niet rouwig om. Schorshuiden is in haar eigen woorden: ‘een provocatie’. Een uitdaging om na te denken. Intussen is ze realistisch genoeg om te weten dat een roman hoogstzelden in staat is een ontwikkeling te stoppen en terug te draaien. Ze is zich bewust van de futiliteit van haar poging, maar kan niet anders. De ontwikkelingen in de wereld neemt ze waar met een zekere afstandelijke fascinatie. “Zoals je vol afgrijzen naar een brand kijkt.” Dat klinkt misschien wat somber, maar als ik haar vraag naar haar stemming, of ze berustend is, bang, of boos, dan veert ze op. Haar wakkere ogen achter haar bril kijken me priemend aan. Ze is vooral eindeloos nieuwsgierig.

Artikel van Nelleke Noordervliet in het Parool, 25 maart 2017

Thema door Anders Norén